Τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές συγκέντρωναν το 46% της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Ιανουάριο του 2026. Η Eurostat δημοσίευσε στις 2 Σεπτεμβρίου τη σχετική αποτύπωση, αναδεικνύοντας πόσο μεγάλο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού συνδέεται με αυτές τις καθημερινές ανάγκες.

Δημοσίευση: 6 Σεπτεμβρίου 2026

Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά, η δεύτερη στέγαση, νερό και ενέργεια και η τρίτη μεταφορές. Πρόκειται για μερίδια στην κατανάλωση, όχι για ποσοστά ανατίμησης. Το 46% δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες τιμές αυξήθηκαν κατά 46%, ούτε ότι κάθε ελληνική οικογένεια διαθέτει ακριβώς αυτό το ποσοστό στις ίδιες ανάγκες.

Η σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2025 δείχνει μεταβολές στη σύνθεση της δαπάνης. Το μερίδιο αναψυχής, αθλητισμού και πολιτισμού αυξήθηκε κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες. Στην εστίαση και τη διαμονή η αύξηση ήταν 0,3 μονάδες και στην εκπαίδευση 0,1. Οι μεγαλύτερες μειώσεις αφορούσαν τις μεταφορές, κατά 0,4 μονάδες, και την πληροφόρηση και επικοινωνία, κατά 0,3.

Η ανακοίνωση βασίζεται στην έκδοση Key figures on Europe 2026 και παραπέμπει στον πίνακα συντελεστών στάθμισης του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή. Η ίδια η Eurostat επισημαίνει ότι ορισμένα δεδομένα ενδέχεται να έχουν ενημερωθεί μετά την έκδοση. Η περίοδος αναφοράς παραμένει ο Ιανουάριος: η δημοσίευση του Σεπτεμβρίου δεν περιγράφει τις αγορές του τρέχοντος μήνα.

Γιατί έχει σημασία η στάθμιση; Όπως εξηγεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, μια μεταβολή τιμής επηρεάζει περισσότερο τον συνολικό δείκτη όταν αφορά προϊόν ή υπηρεσία που απορροφά μεγαλύτερο μέρος των δαπανών. Έτσι, δύο ίδιες ποσοστιαίες ανατιμήσεις μπορούν να έχουν διαφορετικό βάρος στον πληθωρισμό. Η τιμή και το μερίδιο της δαπάνης χρειάζεται να εξετάζονται μαζί.

Η ΕΚΤ διευκρινίζει επίσης ότι το στατιστικό καλάθι συνδυάζει τις συνήθειες διαφορετικών νοικοκυριών. Κάποια χρησιμοποιούν συχνά αυτοκίνητο, άλλα βασίζονται στις δημόσιες συγκοινωνίες. Περιλαμβάνονται καθημερινές αγορές, διαρκή αγαθά και υπηρεσίες. Οι συντελεστές ανανεώνονται ώστε να ακολουθούν την εξέλιξη της κατανάλωσης, ενώ η κοινή μεθοδολογία επιτρέπει συγκρίσεις μεταξύ χωρών.

Αυτό εξηγεί γιατί η εμπειρία ενός νοικοκυριού μπορεί να απέχει από τον γενικό δείκτη. Αν αυξηθούν περισσότερο τα καύσιμα, όποιος τα αγοράζει συχνότερα μπορεί να αντιμετωπίζει μεγαλύτερη επιβάρυνση από κάποιον που σχεδόν δεν τα χρησιμοποιεί. Ο ετήσιος πληθωρισμός, εξάλλου, συγκρίνει το κόστος του καλαθιού με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους, όχι με μια οποιαδήποτε παλαιότερη τιμή που θυμάται ο καταναλωτής.

Για μια οικογένεια που οργανώνει τα έξοδά της, η χρήσιμη ανάγνωση είναι να διαχωρίζει τρία ερωτήματα: πού δαπανά τα χρήματά της, πόσο άλλαξαν οι τιμές και αν αγόρασε διαφορετικές ποσότητες. Η υποχώρηση του μεριδίου μιας κατηγορίας δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έγινε φθηνότερη. Μπορεί, για παράδειγμα, το σύνολο των άλλων δαπανών να έχει αυξηθεί περισσότερο. Αυτή είναι ερμηνευτική διάκριση, όχι πρόσθετο εύρημα της ανακοίνωσης.

Το ευρωπαϊκό ποσοστό προσφέρει επομένως ένα πλαίσιο σύγκρισης. Για να προκύψει εικόνα του δικού μας προϋπολογισμού χρειάζεται η καταγραφή των πραγματικών εξόδων του νοικοκυριού. Η ανακοίνωση δεν δίνει ειδική εκτίμηση για στρατιωτικές οικογένειες ούτε επιτρέπει να υπολογιστεί από μόνη της ένα συγκεκριμένο ποσό μηνιαίας επιβάρυνσης στην Ελλάδα.

Πηγές: Eurostat — Διάρθρωση δαπανών νοικοκυριών στην ΕΕ · Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα — Τι είναι ο πληθωρισμός

Δημοσιεύτηκε από Συντακτική Ομάδα

Προβολή όλων των δημοσιεύσεων από Συντακτική Ομάδα