Η δράση της 21 ΕΑΝ το καλοκαίρι του 1974 και ειδικότερα η κατάληψη τουρκικών αρμάτων από την Εθνική Φρουρά τον Αύγουστο του 1974 και η επιτυχής χρησιμοποίησή τους εναντίον των κατακτητών κατά τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής, αποτελεί τη μόνη καταγεγραμμένη αρματομαχία των Ελληνικών Τεθωρακισμένων.
Η προσέγγιση αυτή επιχειρείται μέσα από νεότερα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν.

Το χρονικό της κατάληψης

Την Παρασκευή 2 Αυγούστου πριν το τελευταίο φως οι Τούρκοι επιχείρησαν τη μοναδική ενέργεια που αναλήφθηκε κατά τη διάρκεια της νύκτας κατά τις επιχειρήσεις του 1974.
Συγκρότημα Μηχανοκίνητου Λόχου Πεζικού, με ερπυστριοφόρα Μ-113 και τέσσερα άρματα Μ-47, που ανήκε στο 23ο Σύνταγμα Πεζικού (ΣΠ), κινήθηκε επί δασικού δρόμου, δυτικά του υψώματος Κυπαρισόβουνος, με σκοπό να διεισδύσει στη γραμμή που επιτηρείτο από τα τμήματα της Εθνικής Φρουράς και να καταλάβει το ύψωμα Κόρνος, που ελέγχει τη διάβαση του Αγίου Παύλου.
Επί του υψώματος Κόρνος, το μεσημέρι της ίδιας ημέρας, είχε εγκατασταθεί το 316 Τάγμα Επιστρατεύσεως (ΤΕ), που λίγο πριν είχε συμπτυχθεί από το ύψωμα Κυπαρισόβουνος.

Στο νότιο τομέα του υψώματος, όπου δέσποζε του δασικού δρόμου που οδηγούσε στη διάβαση του Αγίου Παύλου, είχε εγκατασταθεί ο λόχος του λοχαγού Ψαρρά, ο οποίος είχε στη διάθεσή του έναν όλμο 81χιλ., ένα ΠΑΟ 106 χιλ. και ένα αντιαεροπορικό (Α/Α) πολυβόλο 0,50″.

Την προηγούμενη 1 Αυγούστου, ο 12ος Λόχος Κρούσεως (ΛΚ) της 31 Μοίρας Καταδρομών (ΜΚ) έχει διατεθεί στο 316 ΤΕ προς ενίσχυσή του.
Μετά από πολύωρη μάχη το πρωί της 2 Αυγούστου, που προξένησε πολλές απώλειες στους Τούρκους, συμπτύχθηκε προς τα πίσω μαζί με το 316 ΤΕ.
Αφού ο λοχαγός Ψαρράς εγκαταστάθηκε νοτίως του υψώματος Κόρνος, ζήτησε να τον ενισχύσουν και πάλι με καταδρομείς, για να εμποδίσει την εκ νέου προώθηση των Τούρκων.
Μίλησε στον ασύρματο με τον λοχαγό Ελευθέριο Σταμάτη, διοικητή του λόχου υποστηρίξεως διοικητικής μέριμνας (ΛΥΔΜ) της 31 ΜΚ και του ζήτησε έναν ολμιστή. Τότε ο Λοχαγός του έστειλε τον καταδρομέα Αντωνάκη Μαυρή.
Επίσης στο δρομολόγιο χωριό Βασίλεια – χωριό Λάρνακας Λαπήθου ο ανθυπολοχαγός Λαμπάσκης Κωνσταντίνος, κατόπιν διαταγής του διοικητή Μηχανικού στις 27 Αυγούστου έστρωσε δυο μολύνσεις, 5 με 10 αντιαρματικές (Α/Τ) νάρκες στην κάθε μια, καθώς επίσης και στο δρομολόγιο από τη διάβαση Αγίου Παύλου- Κυπαρισόβουνος, έβαλε μιαν τρίτη μόλυνση και μια τετάρτη μόλυνση τοποθετήθηκε αμέσως μετά τη στροφή που οδηγεί στο ύψωμα Κόρνος.

Η φάλαγγα των Τούρκων πλησίαζε πλήρως παραλλαγμένη, μάλιστα κατά μιαν εκδοχή είχαν επίσης τοποθετήσει λάστιχα στις ερπύστριες των Μ-47, ώστε να μειώσουν τον θόρυβο κατά την κίνησή τους.
Όμως η τουρκική φάλαγγα προσέκρουσε στην τέταρτη μόλυνση, που οι νάρκες της είχαν στρωθεί σε σχήμα «Ζ», με αποτέλεσμα να εκραγούν τέσσερις Α/Τ νάρκες και να ακινητοποιήσουν το προπορευόμενο άρμα Μ-47, κόβοντας και τις δυο ερπύστριές του. Ταυτόχρονα ή αμέσως μετά ο λοχαγός Ψαρράς με τον καταδρομέα Μαυρή εκτέλεσαν βολή με το ΠΑΟ 106 χιλ. εναντίον του άρματος.
Οι Τούρκοι μετά τις εκρήξεις και τα πυρά που δέχτηκαν εγκατέλειψαν ακόμα ένα άρμα Μ-47 και δυο ερπυστριοφόρα Μ-113 και αφού επιβιβάστηκαν στα υπόλοιπα μέσα τους, εγκατέλειψαν τον χώρο, επιστρέφοντας στο ύψωμα Κυπαρισόβουνος.

Το τελευταίο Μ-113 καταστράφηκε αμέσως μετά από τους άνδρες της Εθνικής Φρουράς (ΕΦ) με βολή ΠΑΟ 106 χιλ. εναντίον του.
Στο κατεστραμμένο Μ-113 απουσίαζαν η θυρίδα της ομάδας και το κάλυμμα του κινητήρα, και επίσης υπήρχαν σημάδια έντονης φλόγας.

Αυτό φαίνεται να ήταν αποτέλεσμα ισχυρής πίεσης αερίων στο εσωτερικό του.
Ο σκοπός της καταστροφής του φαίνεται να ήταν η αποκοπή του δρομολογίου για παρεμπόδιση της περισυλλογής των δυο Μ-47 και των δυο Μ-113 από τους Τούρκους.
Το 316 ΤΕ ζήτησε από τη Διεύθυνση Ιππικού Τεθωρακισμένων, προσωπικό των Τεθωρακισμένων, να έρθει και να παραλάβει τα τουρκικά λάφυρα.
Οι άνδρες του 316 ΤΕ εγκατέστησαν σκοπιές και φρουρούσαν το σημείο, μέχρι να φτάσουν άνδρες των τεθωρακισμένων (ΤΘ).
Τα νέα, για την κατάληψη των τουρκικών αρμάτων, διαδόθηκαν πολύ γρήγορα.
Οι έφεδροι ανθυπολοχαγοί Χρίστος Τουφεξής και ο Ησύχιος Σοφοκλέους, του 366 ΤΕ, που βρισκόταν στον Λάρνακα της Λαπήθου, έμαθαν για αυτά.
Αφού πήραν άδεια να παν σπίτι τους, πρώτα πήγαν στο σημείο που ήταν τα άρματα για να τα δουν, όμως δεν τους επιτράπηκε να τα πλησιάσουν, έτσι αναχώρησαν για τη Λευκωσία.
Μετέβησαν στα γραφεία της εφημερίδας «Μάχη» και ανέφεραν για την κατάληψη των τουρκικών λαφύρων.
Τότε οι δημοσιογράφοι τους ζήτησαν να τους οδηγήσουν στο σημείο που ήταν τα άρματα.
Το Σάββατο 3 Αυγούστου οι δημοσιογράφοι επισκέφτηκαν τον χώρο των αρμάτων, όπου φωτογράφησαν τα τουρκικά λάφυρα και στην εφημερίδα της 4 Αυγούστου δημοσίευσαν τις φωτογραφίες μαζί με σχετικό άρθρο, απόσπασμα του οποίου παραθέτω:

«Οι Τούρκοι εισβολείς υποστηριζόμενοι από τέσσερα άρματα μάχης, δυο τεράστια «Μ-48» και δυο μικρότερα «Μ-49»,προσεπάθησαν να καταλάβουν το Λάρνακα της Λαπήθου και το Αγριδάκι.
Όμως οι ηρωικοί μας εθνοφρουροί, με απαράμιλλο θάρρος και πρωτοφανή ανδρεία, κατόρθωσαν μετά από πολύωρη αντίσταση να ανακόψουν στην κρισιμότερη στιγμή τα τουρκικά τανκς και στρατεύματα και να εξαπολύσουν θυελλώδη αντεπίθεση.
Οι Τούρκοι εισβολείς προ του κινδύνου, εγκατέλειψαν τα τέσσερα τανκς και άλλον οπλισμό και ετράπηκαν σε άτακτον φυγήν».

Διαβάστε περισσότερα στη σελίδα enoplos.gr πατώντας εδώ

Δημοσιεύτηκε από Cosmografos

Προβολή όλων των δημοσιεύσεων από Cosmografos